İstiklal Harbinde TÜLOMSAŞ;
1919’da Anadolu’nun işgali sırasında İngilizlerin
eline geçen Anadolu-Osmanlı Kumpanyası 20 Mart 1920’de
Kuvayı–Milliye tarafından geri alınır ve adı Eskişehir
Cer Atölyesi olarak değiştirilen küçük
atölye ulusal güçlerin elinde işgal ordularına
karşı büyük bir koz olur.
İsmet
Paşa anılarında: “İlk esaslı vazifem orduyu hazırlamaktı.
Muhtelif depolarda kamaları alınmış, boru halinde bulduğum
topların kamalarını Eskişehir Demiryol Atölyesinde
yaptırdım ve Sakarya’da kullandım ” der.
20 Temmuz 1920’de Yunanlıların eline geçen
Atölye, 2 Eylül 1922’de bir daha el değiştirmemek
üzere geri alınır ve yeni Türkiye’de çağdaş
teknolojiye girişin başlangıcı olarak, tarıma dayalı ekonomiden
teknolojiye dayalı ekonomiye doğru ilk adımın atılmasını
sağlar.
Ulusal Kurtuluş Savaşının ardından Atatürk: “Asıl
savaş iktisadi savaştır” der. Bu savaşı kazanmak için
genç Türkiye Cumhuriyeti dün denize döktüğü
düşmana bağımlıdır hâlâ. Tarlaları pazarlara,
madenleri fabrikalara, fabrikaları limanlara bağlayan ve
ekonominin atar damarlarını oluşturan demiryollarının tüm
ihtiyaçlarını, başta Almanya olmak üzere, Belçika,
İsveç ve Çekoslavakya karşılamaktadır. Endüstrinin
çekirdeğinin bile bulunmadığı ülkede lokomotif
ve vagon üretiminden söz edebilmenin bile zor
olduğu bir ortamdır.
